جاذبه هاي استهبان
آبشار استهبان يكي از زيباترين آبشارهاي منطقه است. اين آبشار در سال 1335 خورشيدي به همت حقيقت بخشدار آن زمان استهبان و به معماري حاج حسين بنا (معمارپور) و سنگ تراشي حاج احمد علي دژ ساخته شده است. داراي شانزده پله مي باشد كه با ريزش مداوم آبي زلال و گوارا كه از چشمه هاي كوههاي استهبان جاري مي شود، زيبايي و طراوت خاصي بدانجا بخشيده است. اين آبشار در سمت جنوبي استهبان در حاشيه بلوار قرار دارد. مسافراني كه راهي طولاني در پيش دارند و عازم سيرجان، بندرعباس، كرمان و زاهدان هستند ساعتي توقف نموده و خستگي راه را از تن بيرون مي كنند. آبشار استهبان به جاي آسياب سومي و با استفاده از جدول تنوره آن در محوطه باغ ملي ساخته شده است.
آتشكده ساساني غمپ
در 40 كيلومتري باختر استهبان و در مسير جاده استهبان- شيراز، در حاشيه «خرمن كوه» منظرگاه بسيار زيبايي وجود دارد كه به آن «غمپ آتشكده» مي گويند. در واقع غمپ به تالاب بسيار زيبا و دلنشيني گفته مي شود كه آب زلال و گوارايي از چشمه هاي متعددي در خود مي جوشد و استخر طبيعي مصفايي را پديد آورده است.
در سمت چپ غمپ و درست آن طرف جاده، سنگي چهارگوش و يكپارچه به بلنداي تقريبي دوگز استوار و محكم ايستاده و خود را از حوادث بي شمار روزگار مصون و محفوظ نگه داشته است. روي يكي از سطوح آن دايره اي حجاري كرده اند كه از نقوش دورن آن چيزي بر جاي نمانده است. در راس آن گودال كوچكي است كه احتمالاً آتشگاه اين آتشكده بوده است. اين سنگ متعلق به آتشكده دوره ساسانيان است كه پاره اي از زردتشتيان پارس در اينجا سكونت داشته و آيين هاي مذهبي خود را به انجام مي رسانده اند. آثاري كه در تپه هاي اطراف به جا مانده و همچنين سنگ نوشته هاي به دست آمده، گواه اين مدعاست. در ختان «مورد MURD» كه يكي از انواع درختان مورد تقدس زردتشتيان است در سراسر منطقه ديده مي شود و با اين كه در دل زمين هاي كشاورزي دهقانان قرار دارد ولي كندن و از ريشه درآوردن آنها را جايز نمي دانند. مجموعه غمپ و آتشكده ساساني تنگ كرم (تنگ كرم يكي از روستاهاي نزديك به آتشكده است) يادآور آتشكده با عظمت فيروزآباد پارس است.
پس از پيروزي اسلام، اين مكان تحول و دگرگوني يافت و روبه فراموشي نهاد. در اذهان مردم منطقه اين سنگ به سنگ قنبر، غلام مولاعلي (ع) شهرت دارد. در مجاورت سنگ تعداد بي شماري چشمه روان است كه به آن « چل چشمه» گويند.
پير آشكده PIR ASKADA
در نزديكي روستاي «رونيز سفلي» و با فاصله تقريبي يك فرسنگ از غمپ آتشكده، آرامگاهي وجود دارد كه به « پير آشكده» شهرت دارد. روايات گوناگوني وجود دارد مبني براين كه اينجا آرامگاهي است متعلق به پيري به نام «آشكار» عده اي ديگر معتقدند كه متعلق به پيري است از بزرگان و خدمتگزاران آتشكده.
آسياب هاي آبي
در گذشته، مردم استهبان با استفاده از شيب تند زمين و آب فراواني كه از چشمه هاي «قهري»، «پازهري»، «مرخنه» و «بك بكو» سرازير مي شده و آنها را به يك جدول اصلي هدايت مي كرده اند. يازده آسياب آبي در مسير اين آبها تعبيه كرده اند كه خوشبختانه هشت تاي آنها سالم و پابرجاست كه در حال حاضر فقط دوتاي آنها (آسياب هشتمي و نهمي) هنوز به كار است و سنگش مي چرخد، ولي به جاي گندم، جو، ذرت، الم و حنا، سنگ را پودر مي كند و به مصرف تهيه سفيد آب حمام رسانيده مي شود.
بعضي از اين آسياب ها دو تنوره اي بود و بالطبع دو دستگاه آرد كننده كار مي كرد. ارتفاع تنوره ها متغير است و بلنداي آنها حدود 10 متر الي 12 متر مي باشد طول جدول تنوره ها بستگي به شيب زمين دارد، آسياب يازدهمي بيش از 2 الي 3 متر جدول ندارد، هرچه شيب ملايم تر مي شده است جدول تنوره طولاني تر است.
همگي آنها از سنگ و ساروج ساخته شده اند. آبشار فعلي استهبان جاي سومين آسياب را اشغال كرده است. ولي جايش را به حمام مرتضي خان و آسياب دومي ساختمان بانك صادرات به جايش نشسته است.
در تابستان هواي مرطوب و فرح بخش باغها و سايه خنك درختان بر ديواره تنوره ها و جدول آسياب و نمناكي ديواره ها، آنچنان لطافت و زيباي به ارمغان مي آورد كه انسان مي خواهد تن خسته و قلب افسرده اش را برخنكاي سبزينه و گلسنگها و پرسياوشان ديواره ها بچسباند تا كدورت ذهن و تيرگي دلش را صيقل دهد.
استخر حاج ميرزا صادق معزي حسيني
در ابتداي دامنه كوه جنوبي استهبان كه مشرف به شهر است استخر بسيار زيبا و بزرگي به شعاع تقريبي 10 گز قرار دارد كه به گويش مردم استهبان «سلخ حاجي م صدق» شهرت دارد. سازنده آن حاج ميرزا صادق حسيني (معزي) (1244-1313 ه ق) است كه ميرزا حسن حسيني فسايي در صفحه 1258 فارسنامه ناصري از ايشان به نيكي ياد مي كند اين استخر مورد استفاده عموم است و آب آن صرف باغي مي شود كه باز به دست حاج ميرزا صادق ساخته شده است.
استخر بخو BUXU
استخري است چهارگوش با آبي بسيار زلال و خنك كه از چشمه اي به همين نام پر مي گردد. اين استخر بالاتر از باغ جوزا و در كوه بش BAS واقع شده است. خنكي و زلالي آب اين استخر زبانزد مردم است با سه بار پر و خالي شدن اين استخر، استخر حاج ميرزا صادق كاملاً پر مي شود. اين استخر هم توسط حاج ميرزا صادق ساخته شده و همه مردم مي توانند از آن استفاده كنند.
امام زاده پيرمراد
يكي از اماكن مقدس و متبركه شهر استهبان امام زاده محمد بن علي ابراهيم بن موسي بن جعفر (ع) معروف به پيرمراد است. اين امام زاده در باختر استهبان و به فاصله 1000 قدمي از مركز شهر قرار دارد. براساس اطلاعات گذشتگان در ابتدا گنبد بسيار كوچك و گلي داشته است كه در اثر بارندگي شديد پياپي هفت روزه و راه افتادن رودخانه پيرمرداد آب از اطراف بقعه عبور مي كرده ولي صدمه اي به قبر وارد نشده، اما در مسير آن شن هايي جمع شده كه گنبد آن به همت حاج ميرزا بابا (1200-1282 هجري قمري) فرزند حاج آقا محمد فرزند آقا علي فرزند محمد علي بيگ ذوالقدر جهرمي از سلسله خواجه ها كه در زمان سلطنت زنديه به حكومت بلوك اصطهبانات مصوب گرديده بود. (1) مرمت و بازسازي و پس ازچند سال دوباره گنبد و ايواني كه تزيين به كاشي كاري بود ساخته شد.
بناي نسبتاً مجللي به نام امامزاده پيرمراد با گنبد كاشي سفيد كه مزين به نقوش طرح لوزي است در اصطهبانات وجود دارد، دو مناره كوچك و ايواني در جلو آن واقع و تا حدي به بقعه شاه چراغ شباهت يافته است. حوض درازي نيز در محور بقعه ساخته اند كه بر زيبايي آن مي افزايد.(2)
در كناره ديواره قديمي كه قطر هر پي آن حدود 5/1 تا 2 گز بوده، يك سنگ قهوه اي به خط كوفي وجود دارد كه هم اكنون زير خاك است.
در سال 1362 خورشيدي جهت گسترش و احداث گنبد و بارگاه جديد تصميم گرفته شد كه ساختمان موجود را خراب كنند، عليرغم تمام مخالفت هاي محلي سرانجام در شب تاسوعاي همين سال (2 مهر 1362خ) قسمتي از آن را با لودر خراب كردند.
سرانجام در سال 1368 پس از ويراني تدريجي ساختمان قبلي كلنگ احداث ساختمان جديد با زيربناي 110 متر به زمين زده شد و شركت سد برتهران با مصالح امروزين شروع به كار كرد و هنور به مرحله نهايي خود نرسيده است. (مرداد 76)
در حال حاضر ساختمان پيرمراد داراي چهار رواق و يك مسجد است. محوطه داخل حرم 144 مترمربع مي باشد كه داراي يك عرق چين كه روي آن گنبدي به ارتفاع تقريبي 28 متر و قطر 13 متر مي باشد كه همگي با آهن آلات و سيمان و به دست كارشناسان و معماران مجرب محلي بدون استفاده از هرگونه جرثقيلي ساخته شده است. چنين گنبدي از نظر ارتفاع در استانهاي مجاور مشاهده نشده است.
ضريح آن به عرض3 و طول 4 متر و ارتفاع 80/2 متر توسط برادران نقره ساز پرورش اصفهان به مبلغ 2 ميليون و 400 هزار تومان در سال 72-71 ساخته شد.
در سال 1373 خورشيدي دو عدد مناره به ارتفاع تقريبي 40 متر و قطر 2 متر از آهن و آجر و سيمان ساخته شد، كه هنوز تزيينات آن به عمل نيامده است.
محمد رضا آل ابراهيم
بركه صفي
در استهبان بنا به اقتضاي طبيعت و سخت كوشي مردم در دل كوهها، آب انبارهاي زيادي ساخته شده است. يك از اين آب انبارها كه در نيم فرسنگي خاور استهبان در كنار جاده استهبان- ني ريز قرار دارد «بركه صفي» مي باشد كه در اصطلاح و گويش مردم «بركه سفيد» خوانده مي شود. اين بركه كه تاريخ ساخت خود را در سطح زيرين سقف در بردارد، 1067 هجري قمري است كه توسط حكام دولت صفويه ساخته شده است.مصالح بكاررفته چون ديگر بركه هاي منطقه از سنگ و ساروج است. ابعاد تقريبي آن 3 در 6 گز مي باشد. ارتفاع آن به دليل وجود آب و گل و لاي مشخص نشد ولي قاعدتاً بايد حدود 3 گز باشد.
كرش سنگي KOROS
به دستگاهي كه در آن انگور را طي مراحلي به «شيره» تبديل مي كنند كرش گفته مي شود در كوههاي استهبان كرش هاي فراواني وجود دارد كه از همه جالبتر و ديدني تر كرش سنگي است كه در كوه «توده= تودج» نزديكي «بيلوBAYALU» قراردارد.
پاتيل، آب سنگ، انگور اشكن، تار و ... در دل كوه كنده اند و به شيره پزي مشغول بوده اند.
توي لا TU-LAY
در كوه جنوبي استهبان منظرگاه و تفريحگاه كم نظيري است كه هرساله در تابستان مشتاقان و علاقمندان زيادي را از شهرهاي دور و نزديك به خود فرا مي خواند. دو چشمه بزرگ «قهري»و «پازهري» آبي بسيار زلال و گوارا و خنك به ارمغان مي آورند كمتر كسي است كه بتواند تن خسته و گرمازده و لبان تف ديده اش را براي بيش از چند لحظه بدان بسپارد. بهتر است رشته سخن را به دست ميرزا حسن حسيني فسايي در فارسنامه ناصري بسپاريم.
گشاده چشمه اي از قله كوه گل سنبل به گرد چشمه انبوه
زمينش در نقاب گل نهفته گل و سبزه است كاندر هم شكفته
اين دو چشمه قهري و پازهري از جانب قبله، همه جا در زير درختان باثمر و بي ثمر مي آيد و نزديك به فرسخي در بيشتر جاهاي آن آفتاب ديده نشود و در بهار نزديك ده فرسنگ آسيا گردان آب دهد.
باغ جوزا
در فاصله تقريبي 3 كيلومتري جنوب استهبان و در دامنه كوه بش BAS تفريحگاهي ديدني وجود دارد كه آرامش و سكوت، زلالي آب چشمه، سايه درختان چنار سربه هم آورده، هواي دلنشين، صوت دلكش پرندگان، عطر آويشن هاي كوهي، بوي وحشي گلهاي روييده در اطراف خوشه هاي چيده شده انگور كه در خنكاي گلسنگ هاي حاشيه جدول آب لميده اند همه و همه، انسان را به آرامشي فرح انگيز دعوت مي كند تا به دور از دغدغه هاي عصر ماشين ساعاتي در دامن طبيعت بسر برد. بيهوده نيست كه روانشاد شمس اصطهباناتي سروده است.
باغ جوزا و نسيم خرداد مرده را زنده كند در مرداد
چنار آب بخش
در مركز شهر استهبان درخت چنار كهنسالي وجود داشت كه نظير آن را مشكل بتوان پيدا كرد، در فارسنامه ناصري آمده است :«در اوايل اين قصبه درخت چناري است كه در بلندي قد و كلفتي و راستي كنده و خرمي شاخه، مانندش ديده نگشته است. ارتفاعش نزديك به 20 ذرع شده است و دايره بيخ كنده آن بيشتر از دو ذرع است.»
فرصت الدوله شيرازي در صفحه 412 كتاب خود به نام «آثار عجم» مي نويسد:«ارتفاع چنار آب بخش 45 ذرع و 11 ذرع قطر دارد.» در افواه عمومي چنين است كه اين چنار قدمتي 900 ساله دارد.
از گذشته هاي دور كاروانيان در زيرسايه آن غنوده اند و با مردمان اين محل به داد و ستد پرداخته اند. هنوز كه هنوز است مركز عمده خريد و فروش و نبض بازار در حول و حوش همين درخت است. مركز اصلي بخش آب چشمه هاي استهبان و روانه شدن به محلات چهارگانه، گزمان، تيرونجان و اهر و محله ميري از همين مكان صورت مي گرفته است، كه به آن (مروMAROW) مي گفته اند متاسفانه با از بين بردن « مرو» و سيماني شدن جدول هاي آب و آسفالت شدن اطراف چنار و بي توجهي مسولين گذشته، روز به روز از طراوت و سرسبزي آن كاسته گرديد تا جايي كه اين درخت 900 ساله را به مرز نابودي كشاندند.
چنار بازار
در خيابان كزمان KAZAMAN (سلمان) سركوچه محله ميري استهبان در خت چناري وجود دارد كه در نوع خود بي نظير است. بهتر است سخن را از زبان آقاي حسين ملكي در كتاب جنگلها و گسترش كويرهاي ايران بشنويم:
«در انتهاي بازار اصطهبانات درخت چناري است كه براثر قدمت عمر تنه آن پوسيده و خالي شده و در حفره تنه آن دو مغازه يكي قصابي و ديگري كبابي ايجاد شده بود، چون مغازه هاي مذكور از داخل و خارج گل اندود شده بود، تعيين اندازه محيط آن ميسر نبود، قسمت فوقاني تنه و تاج درخت از پشت بام مغازه ها هويدا بود.»
چنار يزيديان (يزيون YAZYUN)
در ميدان محله تيرونجان TIR-VANJAN چنار تنومند و كهنسالي وجود دارد كه نسبت كاشت آن را به يزيدهايي مي دهند كه در اواخر سلسله صفويه و در دوران زنديه به استهبان آمده اند تا علاوه بهر حفر قنوات «خير» به ساختن ابنيه و اماكن مقدسه از قبيل ساختمان پيرمراد و حمام كزمان بپردازند. در مجاورت همين چنار مسجدي زيبا بنا نموده اند كه ويژگي هاي سبك معماري يزد در آن ديده مي شود.
جهت دیدن ادامه مطلب یر روی ادامه کلیک کنید... |
منوی اصلی
صفحه ی اول
عکس
وضعيت آنلاين ها :
اعضاي آنلاين:
